Afscheid

Het was tijd om afscheid te nemen van ons bijzondere avontuur in Kumi. Inmiddels zijn we alweer enkele maanden terug in Nederland en proberen we hier ons leven weer op te bouwen na ruim vier jaar wonen en werken in Uganda. Ondanks dat het intensieve jaren waren met ook moeilijke momenten, was het een onvergetelijk mooie tijd. Wat missen we de overweldigende zonsondergangen, de rode zandpaden, het verse tropische fruit van de markt, de bijzondere ontmoetingen, de heerlijke traditionele gerechten, vuurvliegjes in de avond boven het veld, de honden die ons altijd trouw vergezelden en de warme Afrikaanse zon!
De farm is nu in handen van de Nederlandse boer om het bedrijf verder op te bouwen. En in de laatste maanden zijn we op zoek gegaan naar iemand om de administratie over te nemen. Gelukkig is dat gelukt en hebben we in korte tijd Joseph kunnen trainen in het bijhouden van de boekhouding en alles wat daarbij komt kijken. De bakery draait nu onder leiding van de jonge vrouw waarmee ik al enige jaren als manager samenwerkte. Spannend maar het is ook een mooie uitdaging om het als team nu echt zelf te gaan doen. Uiteindelijk is dat ook het doel, dat het hele bedrijf wordt gerund door de lokale bevolking om de regio verder te ontwikkelen. We zijn trots en dankbaar dat we daar een aantal jaren onderdeel van hebben mogen zijn!

Als afscheidskado voor de community hebben we een boda shade laten bouwen bij de ingang van het ziekenhuis. Patienten komen vaak van ver en gaan met een boda terug naar huis. Het is voor vele jonge mannen soms de enige bron van inkomsten en voor velen de enige betaalbare manier om met al je spullen of kinderen ergens te komen: achterop een brommer (boda) die overbeladen over de zandpaden rijdt. De boda drivers hebben nu een soort bushalte, een overkapping tegen de hitte van de zon en om te schuilen tijdens de hevige buien in het regenseizoen. Al snel kreeg de plek tijdens de bouw al een naam: Aibusis stage (de Ateso naam van onze dochter).

Anne heeft als afscheidsfeestje haar beste vriendjes mogen meenemen om te zwemmen in Mbale, een stad op ruim een uur van Kumi vandaan. Dat was een hele belevenis want de kinderen waren nog nooit in een zwembad geweest en ze waren dolenthousiast. We hadden een geweldige dag met elkaar!

Om onze tijd in Kumi af te sluiten zijn we in de laatste weken bij de mensen langs gegaan waar we een band mee hebben opgebouwd. Gelukkig konden we weer een auto lenen van een goede vriend en hadden we een aantal dagen om langs de verschillende dorpen te gaan: naar Kamaca waar we voor de Rietveld Foundation ook een porridge project op de basisschool hebben kunnen opstarten, langs Charles Okula die bij de geboorte van onze dochter haar Ateso naam heeft gegeven, langs Kanyumu waar zoveel van de kinderen wonen waar Hanneke regelmatig namens een Australische stichting home-visits deed bij arme gezinnen, langs het opvanghuis voor jonge kinderen in Soroti waar de Nederlandse Els al jaren ontzettend belangrijk werk doet, langs de overgrootouders van Anne's beste vriendje waar ze regelmatig was, naar Koloin waar een gezin woont die we de afgelopen jaren steeds beter leerden kennen in hun doorzettingsvermogen en optimisme om uit de armoede te blijven, langs Joy Kim waar Anne een aantal jaar op school heeft gezeten en zo veel meer.

En ook dichter bij huis, langs Adesso school die speciaal voor ons een goodbye ceremonie had georganiseerd met het weinige dat ze hebben, langs Ann Margret waar we met hulp van een sponsor een kippenschuur bouwen zodat ze in haar eigen inkomsten kan voorzien, onze vaste boda driver die het laatste half jaar zonder auto vrijwel altijd onze Anne van school haalde en nog zoveel lieve mensen die we zo gaan missen. En natuurlijk zijn we langs de mannen van de farm gegaan om ook hen gedag te zeggen en nog een laatste afscheidskado te geven. Het bakery team had zelfs een speciale afscheidsavond georganiseerd en geld bij elkaar gelegd om met elkaar te kunnen eten en dansen in de bakery. Ook hadden ze een spel bedacht voor tijdens het afscheid omdat wij dat ook altijd deden met de staff uitjes en de vriendjes van Anne erbij gevraagd zodat het voor haar ook een super leuke avond was.
En de lieve vrouwen van de guesthouse, ons tweede huis in Kumi waar we zoveel tijd hebben doorgebracht. Speciaal voor ons hadden ze aan het eind van onze laatste middag thee met allerlei heerlijke Ugandese hapjes klaar gemaakt! Tenslotte degenen die op het eind langs kwamen bij ons huis om nog een laatste keer dag te zeggen, het was bijna niet te bevatten allemaal.

We hebben die laatste weken zoveel bijzondere momenten gehad met de mensen om ons heen, echt heel waardevol ondanks de afscheidstranen. Meer dan ooit beseften we dat al deze mooie herinneringen bij ons mogen blijven de rest van ons leven. We zijn dankbaar dat we met ons werk en de projecten hebben mogen proberen om een verschil te maken. En om af te sluiten met de terugkerende woorden ter afscheid: Awanyunos Bobo, we shall meet again!